Hát bài Chòi Hội An

Tại phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam, bài chòi được diễn xướng hàng đêm, thu hút đông đảo du khách và người dân tham gia. Và đặc biệt vào các dịp lễ, tết, người dân Hội An lại rộn ràng bện tranh dựng chòi, kê ván chuẩn bị cho Hội bài chòi.

Nguồn gốc của hát bài chòi

Không ai biết chính xác hội bài chòi xuất hiện vào thời điểm nào. Tuy nhiên, từ khoảng 300–400 năm trước đây, loại hình vui chơi này đã được tổ chức thường xuyên ở các tỉnh Thừa Thiên – Huế vào những dịp lễ hội ngày xuân.

Cách chơi bài chòi

Trò chơi từ 5 đến 7 phút. Mỗi thẻ bài gồm có 3 từ. Nó cũng tương tự như trò chơi lô tô nhưng trò chơi dân gian bài chòi bằng chữ 3 chữ. Trong mỗi trò chơi nếu mình trúng 3 chữ thì mình sẽ là người trúng thưởng.

hát bài chòi tại Hội An

Người ta dùng bộ bài Tam Cúc 27 cặp, đem mỗi lá bài dán vào một thẻ tre. Bộ bài chia ra làm đôi: một nửa bỏ vào ống do người hô hiệu giữ, một nửa đem phân phối cho 9 chòi, mỗi chòi 3 lá. Lúc vào cuộc, anh hiệu rút bài trong ống ra, hô lên, chòi nào trúng lá ấy thì gọi hiệu đem lại. Khi có một chòi trúng đến lá thứ 3 là xong một ván.

Chơi bài chòi không quan trọng chuyện ăn thua mà thú vị ở chỗ là cùng được thưởng thức những câu hát trầm bổng, nhịp nhàng, du dương như đọc thơ vậy. Các nghệ nhân giỏi thường sáng tác ra nhiều câu thơ lục bát rất hay và lại khéo léo hô một cách chậm rãi, khiến người nghe hồi hộp chờ đợi rồi đoán già đoán non đó là con bài gì. Một ván bài chòi có khi kéo dài cả một giờ.

hát bài chòi Hội An

Du khách cảm nhận khi tham gia chơi và nghe hát bài chòi

Một du khách hứng thú với trò chơi cho biết:
“Dân ca khuyên con người cái hay, cái tốt. Tôi trúng nhiều lắm, cũng may mắn mà vui nữa. Vui là vì mình được một kỷ niệm về một trò chơi dân gian, lại được nghe những điệu dân ca mà, mình thích”. 

Không chỉ được nhận quà mà khi tham gia hội bài chòi, du khách cũng sẽ có những tiếng cười sảng khoái khi thưởng thức những câu hát của nghệ nhân “. Các nghệ nhân thường sử dụng kỹ thuật nhấn, luyến, nói để gây cười, làm cho không khí của trò chơi dân gian Bài chòi trở nên sôi động.

Lời của bài chời

“Lời trong ngày Tết là phải hài hước, là những lời trong dân gian rất vui, ngày Tết phải vui nhộn để tạo không khí xuân”, anh Đáng cho biết.

Hát bài chòi ở Hôi An

Nếu hơn một lần đến với Hội An, chắc các bạn sẽ nhận ra một điều là, trong các đêm diễn chỉ có nghệ nhân Nguyễn Đáng và những gương mặt quen thuộc khác của hội bài chòi. Đây cũng là băn khoăn của nhiều du khách về đội ngũ kế cận duy trì loại hình nghệ thuật truyền thống này.

Phát triển và cải tiến nghệ thuật hát bài Chòi

Ông Võ Phùng, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thể thao thành phố Hội An, người đã có 15 năm dày công nghiên cứu, sưu tầm phục dựng bài chòi cổ cho Hội An cho biết: “Trong cung cách tổ chức, chúng tôi cũng phải tranh thủ các phương tiện, ví dụ âm thanh cho hay để chuyển tải giọng hô hát của anh em. Hay quân bài chỉ 2cm chúng tôi cải tiến lớn lên để khách quan sát, thậm chí là phiên dịch tiếng Anh. Chúng tôi còn sử dụng những câu ca dao, tục ngữ với những lời hô bổ ích. Để tạo không khí phải sử dụng những câu dí dỏm. Bên cạnh đó cũng phải nâng cao đời sống anh em, hỗ trợ anh em”, ông Phùng cho biết.